call_end 021-22638713

معماری کاروانسراهای ایرانی

کاروانسرای ایرانی

به طور کلی کاروانسراهای ایران را به سه دسته می‌توان تقسیم کرد:

  1. کاروانسراهای کاملا پوشیده مناطق کوهستانی: مانند کاروانسرای امامزاده هاشم
  2. کاروانسراهای های بدون حیاط حاشیه خلیج فارس
  3. کاروانسراهای حیاط‌دار مناطق کویری

کاروانسراهای حیاط‌دار که شامل بهترین و زیباترین کاروانسراهای ایران می‌باشند، از نظر معماری به چند دسته تقسیم می‌شوند که مهم ترین آنها شامل مدور، چندضلعی، دو ایوانی، چهار ایوانی با تالار ستون‌دار و یا به صورت متفرقه می‌باشد.

 

کاروانسرای خان خوره

کاروانسراها دارای یک در ورودی پهن چوبی و سنگین بودند، که امکان ورود چهارپایان با بارهای حجیم را نیز فراهم می‌ساخت. ورودی دارای سردر و ایوان بود که سقف بعضی از ایوان‌ها از یک نیم گنبد ساده و سقف برخی دارای تزیینات مفصل‌تری بود.  معمولا ایوان ورودی دو طبقه داشت و شاه‌نشینی در طبقه دوم برای اقامت بزرگان و افراد خاصی ساخته می‌شدکه از این فضاها احتمالا برای دیده‌بانی نیز استفاده می‌شده است. بقیه بنای کاروانسرا یک طبقه و بر روی یک سکو یا صفه که از سطح زمین بلندتر بوده، قرار می‌گرفته است.

اصطبل چهارپایان معمولا در لایه بین اتاق‌ها و حصار بیرونی کاروانسرا قرار می‌گرفت.

معماری

البته گاهی اصطبل در حیاط جلو، و حجره‌های مهمانان در حیاط دوم واقع می‌شدند.

معماری کاروانسرا

در نوع حیاط‌دار کاروانسرا، اتاق‌ها در اطراف حیاط قرار داشتند. حد واسط بین اتاق ‌ها و حیاط، ایوان سرپوشیده‌ای بود که فعالیت ‌های گوناگون از قبیل تجمع ساکنین، خوابگاه تابستانی، انبار موقت و ... را پذیرا می‌‌شد.

اتاق فضای کوچکی بود که کف آن با آجر فرش می‌شد. در وسط حیاط کاروانسرا چاه یا حوض آبی جهت مصارف خوراکی و شست وشو قرار می‌دادند.

کاروانسراهای داخل شهر استحکامات کمتری داشتند و فاقد برج و بارو بودند و معمولا فضایی برای چهارپایان نیز در آن‌ها در نظر نمی‌گرفتند زیرا در هر شهر یک یا چند محل برای استقرار چهارپایان وجود داشت.

پلان این کاروانسراها نیز برگرفته از پلان خانه‌های درونگرا با حیاط مرکزی بوده که پانصد سال قبل از اسلام توسط اشکانی‌ها ساخته می‌شد. از نیمه قرن 13 ه.ق به بعد کاروانسراها وظیفه و اهمیت اصلی خود را از دست داده و به محلی برای عرضه کالاهای ارزان قیمت، پارکینگ و وسایل نقلیه و انبار تبدیل شدند.

منبع: گروه تحقیق و توسعه  موسسه سرا

لینک کوتاه مطلب http://omransara.ir/p/p696
نظر خود را بنویسید

علی غفوری 1396/03/18

بسیار خوب

رحمان جعفری نژاد 1396/03/18

ممنون مطلب مفیدی بود

برنده نهمین جشنواره وب و موبایل ایران در سال 1395 به انتخاب داوران

free website stats program